Vremeplov za 10.05.2017

1497. – Italijanski moreplovac Amerigo Vespuči kreće na svoje prvo putovanje u Novi svet.

1570. – Ruski car Ivan IV Grozni postaje protestant.

1594. – Mošti oca srpske državotvornosti i prvog srpskog arhiepiskopa, Svetog Save, Turci su spalili na Vračaru u Beogradu. Spaljivanju moštiju 359 godina posle svetiteljeve smrti prethodio je ustanak Srba u Banatu pod episkopom banatskim Svetim Teodorom Vršačkim, u kojem su ustanici na zastavama nosili ikone Svetog Save. Turski sultan Muhamed III naredio je Sinan paši da po svaku cenu uguši pobune Srba, a ovaj je – znajući da grob Svetog Save u manastiru Mileševa hodočaste čak i muhamedanci, koji se potom vraćaju veri predaka – preneo mošti u Beograd i spalio ih. U narodu je tada nastala pesma: “Na Vračaru Sinan viče,/gori, gori svešteniče,/to si od nas zaslužio,/što si raju prosvetio.”

1752. – Bendžamin Frenklin, američki fizičar, pisac i političar prvi put je testirao svoj pronalazak gromobran.

1774. – Luj XVI stupa na francuski presto.

1844. – Popečiteljstvo prosveštenija (Ministarstvo prosvete) Srbije naložilo je svim okružnim načelstvima da se staraju o sakupljanju starina. Taj datum uzet je kao dan osnivanja Narodnog muzeja u Beogradu, a akt o osnivanju jedne od najznačajnijih nacionalnih kulturnih institucija je – na inicijativu srpskog pisca Jovana Sterije Popovića, tada načelnika popečiteljstva prosveštenija – potpisan 4. septembra 1844.

1872. – Prvi put je jedna žena nominovana za predsednika SAD. Bila je to Victoria Woodhull.

1899. – Rođen je Fred Aster, američki filmski glumac i igrač. U svojoj igri spaja klasicizam s početka veka sa modernim shvatanjima plesa. Filmovi: “Vesela raspuštenica”, “Vreme svinga”, “Cilindar”…

1923. – Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca i Grčka sklopile su konvenciju o osnivanju “slobodne zone u Solunu”, koja je predata na upotrebu na period od 50 godina 6. marta 1925. Zona je obuhvatala 94.000 kvadratnih metara, a Jugoslavija je dobila isključivo pravo upotrebe i carinsku upravu, ali ne i policijsku, jer je područje ostalo pod grčkim suverenitetom. Novi aranžman SFRJ i Grčke o tranzitu jugoslovenske robe preko slobodne zone luke u Solunu potpisan je 3. februara 1975. u Atini, s važnošću od 10 godina, posle čega se automatski produžava svakih pet godina.

1930. – U Čikagu je otvoren prvi planetarijum u SAD-u.

1931. – U Burlingtonu (SAD) je padao grad veličine loptica za golf.

1940. – Vinston Čerčil stupa umesto Nevila Čembrlena na mesto premijera Velike Britanije.

1968. – U Parizu otpočinju mirovni pregovori SAD-a i Severnog Vijetnama.

1969. – “Apolo 10” prenosi prve kolor slike Zemlje iz svemira.

1979. – Umrla je srpska filmska glumica Italina – Ida Kravanja, poznata kao Ita Rina, posle udaje Tamara Đorđević, najpoznatija filmska glumica u Jugoslaviji između dva svetska rata i prva naša glumica koja je ušla u svetsku enciklopediju filma. Pre Drugog svetskog rata, igrala je niz glavnih uloga u filmovima nemačke i češke produkcije, a posle rata, epizodne uloge u nekoliko domaćih filmova. Filmovi: “Erotikon”, “Galgentoni”, “Fantom Durmitora”, “A život teče dalje”.

1994. – Nelson Mandela položio je zakletvu kao prvi crni predsednik Južnoafričke Republike.

1994. – Silvio Berluskoni formirao je italijansku vladu sa pet neofašista.

Odgovorite